ONTWERPSYSTEEM · UITGAVE 1 · GEMETEN IN METERS NAP
Elk ontwerp heeft een nulpunt nodig.
PEIL is een ontwerpsysteem dat niets schat en alles meet. Het nulpunt is de lopende tekst; al het andere staat daarboven of daaronder — en zegt dat er eerlijk bij.
BLAD 01 · GRONDBEGINSELEN
Vier afspraken, geen smaakkwesties
In Nederland is hoogte geen mening. Sinds 1818 meet het hele land vanaf hetzelfde nulvlak: het Normaal Amsterdams Peil. PEIL doet hetzelfde met vormgeving. Niet omdat meten romantisch is, maar omdat een gedeeld nulpunt discussies beslecht vóórdat ze beginnen.
De lezende tekst is 0,00
Alles wordt gemeten vanaf de alinea waarin iemand werkelijk leest. Een kop is geen versiering maar een verhoging; een bijschrift is geen detail maar een verlaging. Wie het nulpunt verplaatst, verplaatst het hele land.
Eén signaal tegelijk
Boei-oranje markeert per scherm precies één ding: de belangrijkste handeling of het dringendste feit. Twee boeien naast elkaar betekenen dat er niets gemarkeerd is. Signaalkleur is een schaars goed en wordt zo behandeld.
Tekst staat altijd op de kade
Leestekst staat nooit op een drukke ondergrond, nooit in signaalkleur, nooit kleiner dan eb (−0,90). Decoratie mag onderlopen; inhoud niet. Bij twijfel tussen mooi en leesbaar wint leesbaar, zonder vergadering.
Beweging volgt het getij
Niets springt. Alles komt op zoals water: snel in beweging, traag tot rust. Eén bewegingscurve, twee tempo's, en de bereidheid om volledig stil te staan voor wie daarom vraagt.
BLAD 02 · KLEUR
Zes waterstanden, geen palet
Dit zijn geen kleuren die bij elkaar passen — het zijn standen van hetzelfde water. Van bewolkte lucht tot Noordzeediepte, met één kunstmatig voorwerp ertussen: de boei. Alleen wat door mensen gemaakt is, mag schreeuwen.
Verhouding per scherm: 62 lucht, 20 brak, 14 inkt, 4 boei. Noordzee op luchtwit haalt contrast 15,9:1; slik op luchtwit 7,4:1. Boei haalt geen leescontrast en is daarom per definitie géén tekstkleur — alleen vlak, lijn of markering.
BLAD 03 · TYPOGRAFIE
De maatlat leest zichzelf voor
Drie letters met drie banen. Bricolage Grotesque spreekt — koppen, knoppen, alles met een stem. Newsreader leest — elke zin die langer duurt dan een blik. Spline Sans Mono meet — getallen, labels, alles wat exact moet zijn. De corpsen zijn geen reeks maar een peilschaal: elke stand heeft een naam en een reden.
één per pagina
bladtitels
tussenkoppen
lopende tekst
bijschriften
labels, meetwaarden
Bricolage Grotesque — de stem. Eigenwijs in vet, nuchter in halfvet. Nooit voor alinea's langer dan twee regels.
Newsreader — de lezer. Romein voor lopende tekst, cursief voor citaten en twijfel. Draagt het nulpunt.
Spline Sans Mono — de meetlat. Tabelcijfers, peilen, datums. Waar een getal staat, staat deze letter.
BLAD 04 · WITRUIMTE
Witruimte is waterkering
Een dijk heeft geen willekeurige vorm: teen, berm, talud, kruin — elk deel houdt op zijn eigen hoogte water tegen. Zo ook hier. Zes maten, elk een verdubbeling, elk met een taak. Wie een tussenmaat nodig denkt te hebben, heeft meestal een keuze nodig.
Regel van de polder: hoe verder twee dingen inhoudelijk uit elkaar liggen, hoe hoger de kering ertussen. Witruimte is geen leegte maar uitspraak.
BLAD 05 · STEM & TAAL
Schrijven als een sluiswachter
De stem van PEIL is die van iemand die het water al veertig jaar kent: kalm, exact, zonder opsmuk, en nooit te beroerd om slecht nieuws gewoon te zeggen. Geen uitroeptekens — een sluiswachter roept alleen als er werkelijk iemand te water ligt.
| Niet zo | Maar zo |
|---|---|
| Oeps! Er ging iets mis. Probeer het later nog eens! | Het bestand is niet opgeslagen. De verbinding viel weg om 14:32. Opnieuw opslaan bewaart je laatste versie. |
| Ontgrendel de kracht van naadloze samenwerking | Deel dit document. Wie de koppeling heeft, kan meelezen. |
| Verstuur uw aanvraag | Verstuur brief — en daarna heet de melding: Brief verstuurd. |
| Er zijn momenteel geen items beschikbaar in deze weergave | Nog geen metingen. Voeg de eerste toe. |
Drie wetten: een knop zegt wat er gebeurt, een melding zegt wat er gebeurd is, en beide gebruiken hetzelfde woord. Een fout noemt tijdstip en uitweg. Een leeg scherm is een uitnodiging, geen verontschuldiging.
BLAD 06 · BEWEGING
Niets springt, alles stroomt
Eén curve voor alles: de vloedlijn — snel op gang, traag tot stilstand, zoals opkomend water tegen een talud. Twee tempo's: kentering (180 ms) voor alles onder de muis, tij (650 ms) voor alles dat een scherm binnenkomt. Wie in zijn systeem om rust vraagt, krijgt volledige stilstand; dat is geen uitkleding maar dezelfde gids bij windstil weer.
vloedlijn · cubic-bezier(0.16, 1, 0.3, 1)
kentering · 180 ms · hover, focus, schakelaars
tij · 650 ms · binnenkomen, onthullen, vertrekken
BLAD 07 · TOEPASSING
Het systeem aan het werk
Knoppen
De hoofdhandeling is Noordzee en wordt boei bij nadering. De stille knop blijft op de kade. Hoeken zijn recht: water buigt, gereedschap niet.
Invoer
Tabellen
| Tijd | Stand | Fase | |
|---|---|---|---|
| 03:41 | −0,86 | laagwater | |
| 09:58 | +1,07 | hoogwater | ▲ springtij |
| 16:12 | −0,79 | laagwater | |
| 22:24 | +0,98 | hoogwater |
Cijfers in de meetlat-letter met tabelcijfers; de ene uitzonderlijke rij krijgt de ene boei. Meer markering is minder informatie.